Gdańsk – Średniowieczny Żuraw (Stary żuraw portow

Stary Żuraw, zwany też Bramą Żurawia, to charakterystyczny punkt Gdańska i jeden z głównych symboli miasta. Czeskie tłumaczenie „Stary Żuraw” lub „Brama z Żurawiem” wystarczająco wyjaśnia, o jakim zabytku mowa.
Gdańsk zawsze korzystał ze swojego położenia nad Morzem Bałtyckim i był głównym portem całego regionu. Na nabrzeżu Motławy, w pobliżu jej ujścia do zatoki, można podziwiać zabytkowy dźwig służący do załadunku i rozładunku statków morskich i rzecznych.

Žuraw (po czesku „Żuraw”) to najstarszy zachowany dźwig portowy w Europie i jeden z najważniejszych symboli Gdańska. Jego historia sięga XIV wieku, kiedy to został zbudowany w latach 1367–1444. Ponad 11-metrowy zabytkowy dźwig nawiązuje do czasów, gdy Gdańsk był prężnie rozwijającym się miastem handlowym. Pierwszy zachowany egzemplarz dźwigu towarowego pochodzi z 1367 roku, jednak w obecnej formie powstał on prawdopodobnie dopiero w latach 1442–1444. Po obu stronach dźwigu dobudowano następnie masywną, kamienną bramę w typowym dla flamandzkiego gotyku stylu. Dźwig pełnił zatem zarówno funkcję obiektu przemysłowego, jak i twierdzy obronnej.

Pierwsza wzmianka o drewnianym dźwigu pochodzi z 1367 roku. Ta ceglana budowla, łącząca w sobie funkcje dźwigu portowego, bramy miejskiej i muru obronnego, została zbudowana w 1444 roku. Była to budowla składająca się z dwóch potężnych wież (ściany na parterze miały grubość do 4 metrów), pomiędzy którymi znajdowała się drewniana konstrukcja dźwigu, wystająca nad nasyp i podparta dwiema konsolami, zapewniającymi przejazd bramy.

Żuraw przeżywał swój największy rozkwit w XVI i XVII wieku, kiedy Gdańsk był jednym z najważniejszych portów europejskich. W XVIII wieku transportowano nim coraz mniej towarów, a od XIX wieku jego dolne piętra zajmowały małe sklepiki i warsztaty, a górne – biedota. Podczas II wojny światowej Żuraw podzielił los niemal wszystkich budynków stolicy, ulegając zniszczeniu w 80% i spłonięciu. Po wojnie przeszedł staranną odbudowę i w 1962 roku stał się pierwszą siedzibą Muzeum Morskiego – dziś Narodowego Muzeum Morskiego.

Jego konstrukcja jest zdumiewająca – to masywna drewniana konstrukcja z dwiema parami potężnych kół napędzanych siłą ludzkich mięśni. Maszyny te, często napędzane przez dziesiątki robotników, pozwalały podnosić ładunki o wadze do 2000 kilogramów. Było to niezwykłe rozwiązanie techniczne w średniowieczu, które znacznie ułatwiło handel i przyczyniło się do dobrobytu Gdańska.

Dzięki Žurawowi miasto stało się jednym z najważniejszych ośrodków handlowych w regionie Morza Bałtyckiego, do którego importowano i eksportowano towary z całej Europy.
Oprócz roli handlowej, Žuraw pełnił również funkcję obronną. Jego potężne mury i wieże stanowiły część fortyfikacji miejskich, chroniąc port przed atakami wroga. W nocy brama była zamykana, a lina z bloczkiem podnoszona, uniemożliwiając wpłynięcie nieautoryzowanym statkom.

Žuraw przeszedł kilka przebudów i remontów, zwłaszcza po pożarach w XVII wieku i zniszczeniach podczas II wojny światowej. Po wojnie został starannie odbudowany do obecnej formy, która wiernie odzwierciedla jego pierwotny wygląd.

Dziś Żuraw jest jednym z najczęściej fotografowanych i odwiedzanych miejsc w Gdańsku. Znajduje się w sercu Starego Miasta, tuż nad brzegiem Motławy.

Wizyta w Żurawiu to niezapomniane przeżycie, które pozwoli Ci poznać bogatą historię Gdańska i zrozumieć ważną rolę, jaką to miasto odegrało w historii europejskiego handlu. To miejsce, gdzie przeszłość spotyka się z teraźniejszością i gdzie poczujesz puls dawnych czasów.